UzCombinator
UZ
EN
Startup School
Modul 1Dars 44 daqiqa

Hammuassis va jamoa

G‘oya va muammo
Kim bilan boshlash, vazifa va ulushlarni qanday bo‘lish, jamoadagi kelishmovchiliklarning oldini qanday olish.
Startapni yolg‘iz boshlash mumkin, lekin bu juda og‘ir. Ish hajmi katta, qarorlar ko‘p, qiyin kunlar esa muqarrar. Yaxshi hammuassis ishni bo‘lishadi, siz ko‘rmagan xatolarni ko‘radi va hamma narsa yomon ketayotganda sizni ushlab turadi. Ko‘p investorlar ham jamoa bilan ishlashni afzal ko‘radi, garchi yolg‘iz asoschilar ham muvaffaqiyatga erishgan holatlar bo‘lsa-da.
Hammuassis tanlash - kompaniyadagi eng muhim qarorlardan biri. Uni shoshilmasdan qabul qiling.

Kimni tanlash kerak

  • Birga bosim ostida ishlagan odamni. Universitetdagi loyiha, oldingi ish joyi yoki hakaton sizga odamning qiyin vaziyatda o‘zini qanday tutishini ko‘rsatadi.
  • Qadriyatlari sizga yaqin odamni: pulga, vaqtga va maqsadga munosabati bo‘yicha. Biri tez o‘sishni, boshqasi xotirjam hayotni xohlasa, ziddiyat muqarrar.
  • Ko‘nikmalari sizni to‘ldiradigan odamni. Klassik juftlik - mahsulot quradigan va sotadigan odam. Ikki dasturchi ko‘pincha sotuvni keyinga qoldiradi, ikki sotuvchi esa mahsulotsiz qoladi.
O‘zbekistonda ko‘pincha do‘st yoki qarindosh bilan boshlashadi. Bu yaxshi bo‘lishi mumkin: siz bir-biringizga ishonasiz. Lekin aynan shuning uchun qiyin savollarni oldindan muhokama qilish yanada muhim, chunki biznesdagi kelishmovchilik do‘stlik yoki oilaviy munosabatlarga ham ta’sir qiladi.

Ulushni qanday bo‘lish

Birga boshlagan va to‘liq vaqtini beradigan asoschilar odatda ulushni teng yoki tengga yaqin bo‘lishadi. G‘oyani kim birinchi aytgani uchun katta farq qilmang: g‘oya arzon, uni amalga oshirish esa yillar talab qiladi. Kompaniya qiymatining deyarli hammasi hali oldinda qilinadigan ishdan keladi.
Muhim tushuncha - vesting. Bu ulushni vaqt o‘tishi bilan bosqichma-bosqich olish degani: asoschi ulushini darhol emas, bir necha yil davomida ishlab topadi. Odatda boshida «cliff» deb ataladigan muddat bo‘ladi, undan oldin ketgan odam ulush olmaydi. Vesting kompaniyani bir necha oydan keyin ketib qolgan, lekin katta ulushni olib ketadigan hammuassisdan himoya qiladi. O‘zbekistonda buni qanday rasmiylashtirish mumkinligi, masalan, ustav yoki ishtirokchilar o‘rtasidagi shartnoma orqali, yuridik savol. Uni albatta yurist bilan maslahatlashing.

Vazifalar va qarorlar

Kim mahsulot, kim pul, kim ishga olish bo‘yicha qaror qabul qilishini aniq kelishib oling. Har bir sohada oxirgi so‘z kimda ekanini bilish bahslarni tezlashtiradi. Teng ulushli jamoada ham bitta odam, odatda bosh direktor, tortishuvli vaziyatda yakuniy qarorni qabul qilishi kerak. Aks holda kompaniya muhim qarorlarda to‘xtab qoladi.

Hozir muhokama qilish kerak bo‘lgan qiyin savollar

  • Har birimiz haftasiga qancha vaqt ajratamiz? Asosiy ishimizni qachon tashlaymiz?
  • Qachon va qancha maosh olishni kutamiz? Oilaviy majburiyatlarimiz qanday?
  • Biri ketmoqchi bo‘lsa, nima bo‘ladi? Uning ulushi bilan nima qilamiz?
  • Kompaniyani sotib olish taklifi kelsa, qanday qaror qilamiz?
  • Kelisha olmasak, nizoni qanday hal qilamiz?
Bu suhbat noqulay tuyulishi mumkin. Lekin uni hozir, hamma narsa yaxshi bo‘lganda o‘tkazish, keyin hamma narsa yomonlashganda o‘tkazishdan ancha oson.

Birinchi xodimlar

Shoshilmasdan ishga oling. Birinchi xodimlar ko‘p ishni bajara oladigan, noaniqlikdan qo‘rqmaydigan odamlar bo‘lishi kerak. Toshkentda dasturchi topish uchun mutaxassislar hamjamiyatlari, universitetlar, Telegram kanallari va tanishlar orqali qidirish mumkin. Boshida to‘liq shtat o‘rniga yarim stavkali yoki loyiha asosidagi mutaxassis bilan ishlash xavfni kamaytiradi.
Agar xodimga maosh o‘rniga yoki maosh bilan birga ulush va’da qilsangiz, buni og‘zaki kelishuv bilan qoldirmang. Qanday rasmiylashtirish va soliq oqibatlari qanday bo‘lishini yurist va buxgalter bilan tekshiring.

Ogohlantiruvchi belgilar

  • Hammuassis teng ulush so‘raydi, lekin to‘liq vaqt ajratishga tayyor emas.
  • Qiyin mavzular haqida gaplashishdan qochadi yoki «keyin hal qilamiz» deb qo‘yadi.
  • Bir necha kunga yo‘qolib qoladi va oldindan ogohlantirmaydi.
  • Pul masalasida shaffof emas.
Bunday belgilarni ko‘rsangiz, rasmiy hujjatlarni imzolashdan oldin ochiq gaplashing. Erta ajralish kech ajralishdan ancha arzon.

Amaliy topshiriq

Hammuassisingiz bilan birga yuqoridagi qiyin savollarga yozma javob bering. Javoblarni ikkalangiz o‘qib chiqing va kelishgan narsalarni qayd eting. Hujjatlarni rasmiylashtirayotganda bu yozuvlarga qaytasiz.