G‘oyani baholash: bozor, vaqt va jamoa

Sizda bir nechta muammo va ularga mos g‘oyalar bor. Qaysi biriga keyingi bir-ikki yilingizni bag‘ishlash kerak? Mukammal formula yo‘q, lekin uchta savol ko‘p narsani oydinlashtiradi: bozor qanchalik katta, nega aynan hozir va nega aynan siz.

Investorlar ham, asoschilar ham ko‘pincha «bozor hajmi milliardlab dollar» degan katta raqamlarni keltirishadi. Bunday raqam hech kimni ishontirmaydi, chunki undan qancha qismini qanday olishingiz noma’lum. Buning o‘rniga bozorni pastdan yuqoriga qarab hisoblang.

Masalan: «Toshkent viloyatida men haqiqatan yetib bora oladigan shuncha dorixona bor, har biri oyiga shuncha to‘lashi mumkin». Dorixonalar sonini taxmin qilmang, real manbadan toping: kataloglar, ochiq reyestrlar, xaritalar yoki shunchaki ko‘chalarni aylanib sanash. Narxni esa mijozlar bilan suhbatda aniqlaysiz.

Boshlang‘ich bozor kichik bo‘lishi mumkin, agar u kengaya olsa. Toshkentdan viloyatlarga, keyin qo‘shni davlatlarga yoki dorixonalardan boshqa turdagi do‘konlarga o‘tish yo‘li bormi? Bu yo‘l qanchalik real ekanini o‘ylab ko‘ring.

Yaxshi g‘oyalar ko‘pincha biror narsa o‘zgargani uchun endi mumkin yoki zarur bo‘lib qoladi. Masalan:

Agar g‘oyangiz o‘n yil oldin ham ishlashi mumkin bo‘lgan bo‘lsa, nega hali hech kim buni qilmaganini so‘rang. Ehtimol, ko‘zga ko‘rinmaydigan to‘siq bor. Yoki aksincha, bu to‘siq endi yo‘qolgan va bu sizning imkoniyatingiz.

Bir xil g‘oyani turli jamoalar butunlay boshqacha amalga oshiradi. O‘zingizga halol javob bering:

Raqobatchilar borligi ko‘pincha talab borligini ko‘rsatadi. Savol boshqa: ular nimani yomon qilmoqda va qaysi mijozlarni e’tiborsiz qoldirmoqda? Katta kompaniya yirik mijozlarga xizmat qilayotgan bo‘lsa, kichik bizneslar uchun soddaroq va arzonroq yechim joyi bo‘lishi mumkin. Ammo faqat «xuddi o‘sha, lekin arzonroq» degan yondashuvdan ehtiyot bo‘ling: narx bo‘yicha raqobat kuchliroq o‘yinchi uchun osonroq.

Har bir g‘oyani quyidagi mezonlar bo‘yicha birdan beshgacha baholang:

Bu formula emas va ballarni qo‘shib g‘olibni aniqlash shart emas. Jadval jamoa ichida halol suhbat boshlash uchun vosita.

Baholash oylab davom etmasligi kerak. G‘oyani tekshirishning eng tez yo‘li - mijozlar bilan gaplashish. Buni keyingi modulda batafsil ko‘rib chiqamiz. Ba’zan bir haftalik suhbatlar bir oylik jadvallardan ko‘proq narsani ko‘rsatadi.

Bugun tanlagan g‘oyangiz bir yildan keyin tanib bo‘lmas darajada o‘zgargan bo‘lishi mumkin. Ko‘plab muvaffaqiyatli kompaniyalar boshqa narsadan boshlagan va mijozlardan o‘rganib, yo‘nalishini o‘zgartirgan. Shuning uchun baholashdan maqsad «to‘g‘ri» g‘oyani topish emas, balki o‘rganishni boshlash uchun yetarlicha yaxshi joyni tanlash. Muammo haqiqiy, mijozlar yetib boriladigan va jamoa unga qiziqqan bo‘lsa, bu yaxshi boshlanish.

Eng yaxshi ikkita g‘oyangiz uchun jadvalni to‘ldiring. Har biri uchun «nega hozir» va «nega biz» degan savollarga bittadan jumla yozing. Agar bir jumla yozishga qiynalsangiz, aynan shu joyni ko‘proq o‘rganish kerak.