O'zbek startap asoschilari nimalar qurmoqda

O’zbekistonda faqat moliyalashtirilgan startaplar e’lon qilingani sababli, startap qurish jarayoni — urinishlar, to’planish joylari va muvaffaqiyatsizliklar — jamoatchilikka noma’lum bo’lib qolmoqda. Ushbu maqola UzCombinator (UzC) ikkinchi batchiga 2026-yil iyun–iyul oylarida topshirilgan 3 573 ta ariza asosida ushbu axborot bo’shlig’ini to’ldirishga hissa qo’shadi; ularning to'liq to'ldirilgan 1 360 tasi tahliliy bazani tashkil etadi. Maqolada arizachilar sohasi, bosqichi, mijoz turi va daromad modeli bo’yicha tavsiflanadi hamda 2-mavsumga qabul qilingan asoschilar (n=31) va Y Combinator’ning 2025-yil yozgi batchi bilan solishtiriladi. Arizachilar orasida eng keng tarqalgan sohalar sun’iy intellekt va ta’lim bo’lib, ta’limga tatbiq etilgan sun’iy intellekt eng yirik sun’iy intellekt kombinatsiyasidir. Sun’iy intellekt asosan mavjud sohalarga qo’shimcha funksiya sifatida, mahalliy muammolarni hal qilish uchun qo’llanilmoqda. Saralash arizachilar to’plamidan keskin farq qiladi: arizachilarning 26,2 foizini g’oya bosqichidagi asoschilar tashkil etgan, ammo g’oya bosqichidagi startaplar umuman qabul qilinmadi, daromad va o’sish bosqichidagi startaplar esa qabul qilinganlar orasida arizachilarga nisbatan taxminan uch baravar ko’p uchradi. Qabul qilingan asoschilar sun’iy intellektga ko’proq asoslangan (51,6 %) va asosan B2B (87,1 %) bo’lib, ularning holati Y Combinator profiliga yaqinroq. "Subscription" butun arizalar bo’yicha eng keng tarqalgan daromad modelidir. Tadqiqot tavsiflovchi xarakterga ega va O’zbekiston startaplarining to’liq ro’yxati (census) emas. U bir mavsumga qabul davrida ariza topshirishni tanlagan asoschilarni qamrab oladi; shu sababli hech qachon ariza topshirmagan yoki dastur haqida eshitmagan asoschilar ma'lumotlari tahlilda kiritilmagan, shu sababli, topilmalar sabab-oqibat aloqalarini yaratmaydi. Kalit so’zlar: startap ekotizimi, O’zbekiston, tezlatgichlar, tadbirkorlik, sun’iy intellekt, rivojlanayotgan bozorlar, Markaziy Osiyo